Kışlık LPG ve otogaz bakımı: soğukta stop etme ve kışlık ayar
Samsun'da sonbaharın son günleri yaşanırken sabah ayazları kendini hissettirmeye başlar. Otogazlı araç kullananların kışın en sık yaşadığı kabuslardan biri, sabah aracı çalıştırıp birkaç yüz metre sonra benzinden gaza geçiş anında silkeleme, devir düşmesi veya stop etmedir. Yoğun trafikte, kavşak ortasında ya da yokuşta aniden stop etmek hem sürüş güvenliğini bozar hem de marş motorunu ve aküyü gereksiz yorar. Oysa bu sorunların neredeyse tamamı, kış öncesi yapılacak kısa bir periyodik LPG kontrolü ve doğru kalibrasyonla önlenebilir. Bu rehberde soğukta gaza geçiş sorunlarının nereden çıktığını, kışlık filtre ve regülatör kontrolünü ve bilgisayarlı gaz ayarını anlattık.
Bu işi Toybelen Sanayi'de yapan firmalardan bazıları:
Kışın gaz karışımı değişir: propan ve bütan dengesi
İstasyonlardan aldığımız LPG, propan ve bütan gazlarının bir karışımıdır. Yaz aylarında bu oran ağırlıklı olarak bütan yönündeyken, kışın gazın düşük sıcaklıklarda buharlaşabilmesi için rafineriler propan oranını artırır.
- ·Yanma karakteristiği değişir. Propan oranı yükselen gazın basıncı ve yanma davranışı yazdakinden farklıdır; aracın yaz ayarıyla kışı geçirmesi çekiş düşüklüğüne ve yakıt kaybına yol açar.
- ·Kışlık kalibrasyon şart. Kış mevsiminde aracın bilgisayara bağlanıp basınç ve harita ayarının kışlık şartlara göre güncellenmesi, yakıt tasarrufunu korur ve gaza geçişteki tekleme ile çekiş düşüklüğünü önler.
Sabahları gaza geçerken stop etme neden olur?
Sabah soğukta gaza geçince yaşanan silkeleme ve stop, tek bir arızadan değil, çoğu zaman birkaç sebebin üst üste binmesinden gelir:
- Regülatör (beyin) ısınma problemiSıvı LPG'nin gaza dönüşmesi için motor soğutma suyunun regülatörü ısıtması gerekir. Antifriz eksikse, termostat açık kalıyorsa veya regülatör su kanallarında kireçlenme varsa gaz buharlaşamaz, motor boğularak stop eder.
- LPG ısı sensörü arızasıRegülatör üzerindeki ısı sensörü arızalandığında motor daha soğukken beyne yüksek sıcaklık sinyali gönderebilir. Erken gaza geçen araç çiğ gaz yer ve tekleyerek durur.
- Soğukta yapışan enjektörlerYaz boyu biriken yağlı parafin kalıntıları kış soğuğunda enjektör pistonlarında katılaşır. Enjektörler ilk açılışta takılı kalır, düzensiz gaz akışı tekleme yapar.
Kışlık LPG filtre değişimi neden hayati?
LPG sisteminde iki temel filtre bulunur: dolum hattından gelen katı pislikleri tutan sıvı faz filtresi ve buharlaşan gazdaki mikro yağları süzen gaz faz (map) filtresi.
- ·Kışın yoğunlaşan nem ve tortu, tıkanmış filtrelerden geçemez; bu da gaz akışını bozarak teklemeyi ve stop etmeyi artırır.
- ·Yaklaşık her 10.000 kilometrede bir Toybelen otogaz servislerinde filtre değişimi yaptırmak, pahalı LPG enjektörlerinin ve regülatör diyaframının tıkanıp delinmesini önler.
Bilgisayarlı yol ayarı: LTFT ve STFT kalibrasyonu
Dükkan içinde rölantide gaz ayarı yapmak geçmişte kaldı. Toybelen Sanayi Sitesi'ndeki otogaz servisleri aracı OBD cihazına bağlayıp hareket halinde test ederek benzin enjeksiyon süreleri ile LPG enjeksiyon sürelerini birebir eşitler (LTFT/STFT eşitlemesi).
- ·Yanlış gaz ayarı kışın motor arıza lambasının (P0171 fakir karışım) yanmasına yol açar.
- ·Uzun vadede fakir karışım, silindir kapağındaki subapların aşırı ısınıp erimesine kadar giden ağır hasar bırakabilir.
Doğru otogaz ustasını nasıl seçersin?
LPG, doğru kurulduğunda güvenli ve ekonomik bir sistemdir; ama eksik bakım ve körlemesine yapılan ayar kışın hem yolda bırakır hem de pahalı parçaları yakar. Usta seçerken şu üç şeye dikkat et:
- Bilgisayarlı test etsin.İyi usta aracı OBD cihazına bağlayıp yol testinde kalibrasyon yapar; rölantide kulaktan ayar yapıp gönderen dükkandan kaçın.
- Filtre ve kaçak kontrolünü söylesin.Sıvı ve gaz faz filtresinin durumunu, hortum ve kelepçeleri, kaçak testini kışa girmeden kontrol eden usta sürprizi önler.
- Yapılan işi net anlatsın.Filtre değişimi, sıcaklık ayarı ve kalibrasyon dahil neyin yapıldığını ve fiyatını önceden söyleyen firma güvenilirdir.
Samsun Toybelen Sanayi'de kışa girmeden LPG filtrelerini yeniletmek, kaçak kontrolü ve bilgisayarlı kışlık gaz kalibrasyonu yaptırmak için otogaz ve LPG hizmet sayfasından ustaları karşılaştırabilir; daha geniş olarak otogaz ve LPG kategorisindeki firmalara ulaşabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Kışın LPG'ye geçiş sıcaklığı kaç dereceye ayarlanmalı?
İdeal kışlık geçiş sıcaklığı 35 ila 40 derece aralığıdır. Yakıttan tasarruf etmek amacıyla geçiş sıcaklığını 25-30 dereceye düşürmek, motor tam ısınmadan gaza geçilmesine ve regülatör diyaframının donarak yırtılmasına yol açar. Doğru sıcaklık ayarı bilgisayarlı kalibrasyonda yapılır.
Kış sabahları kaput altından gelen gaz kokusu normal mi?
Kesinlikle normal değildir. Sıfırın altındaki sıcaklıklarda kauçuk gaz hortumları sertleşir ve hortum kelepçeleri gevşeyebilir; bu da bağlantı noktalarından sızıntıya neden olur. Koku hissedildiği anda araç kapalı alana sokulmadan, Toybelen'de elektronik kaçak dedektörüyle kontrol yaptırılmalıdır.
LPG filtreleri ne sıklıkla değişmeli?
LPG sisteminde iki temel filtre bulunur: dolum hattındaki katı pislikleri tutan sıvı faz filtresi ve buharlaşan gazdaki mikro yağları süzen gaz faz (map) filtresi. Yaklaşık her 10.000 kilometrede bir değişim, kışın yoğunlaşan nem ve tortunun pahalı LPG enjektörlerini ve regülatör diyaframını tıkayıp delmesini önler.
Sabah bir süre benzinde gidip sonra gaza geçmek şart mı?
Evet, kışın en sağlıklısı budur. Regülatör, sıvı LPG'yi gaza dönüştürmek için motor soğutma suyunun ısısını kullanır; su ısınmadan gaza geçilirse sıvı tam buharlaşamaz ve motor boğularak tekler veya stop eder. Sıcaklık ayarı doğru yapılmış bir sistemde araç, motor ısındığında gaza kendiliğinden geçer.
Kışın motor arıza lambası (P0171 fakir karışım) yanarsa ne yapmalı?
P0171 kodu genellikle yanlış gaz ayarından ya da tıkanan filtre ve zayıflayan enjektörlerden kaynaklanır. Kışlık propan oranı arttığında kalibrasyonu güncellenmemiş sistem fakir karışıma girer. Işık yandığında Toybelen otogaz servisinde OBD cihazıyla LTFT değerleri okunmalı, filtre ve enjektör kontrolüyle birlikte kışlık kalibrasyon yenilenmelidir.