Soğukta rölanti titreşimi, kabin uğultusu ve vuruntu: motor takozu rehberi
Samsun'da sonbahar yerini dondurucu kış ayazına bıraktığında, sabah kontağı çevirdiğiniz anda kabin içinde olağandışı bir uğultu ve titreşim başlayabilir. Direksiyon simidi elinizi uyuşturur, torpidodan zırıltılar yükselir ve dikiz aynasına baktığınızda arkadaki araçların görüntüsü sarsıntıdan dalgalanır. Birçok sürücü bu tabloyu görünce enjektörlerin tıkandığını veya motorun teklediğini düşünür; oysa motor ısındıktan 15-20 dakika sonra titreşimin azalması, sorunun motorda değil, motoru ve şanzımanı şaseye bağlayan motor takozlarında (motor kulaklarında) olduğunun en net işaretidir. Bu rehberde kış soğuğunda taşlaşan kauçuk takozları, patlayan hidrolik kulakları, kalkış vuruntularını ve doğru parça seçimini anlattık.
Bu işi Toybelen Sanayi'de yapan firmalardan bazıları:
Kış soğuğunda motor kulağında ne olur?
Motor ve şanzıman aracın şasesine doğrudan cıvatalanmaz; arada motorun çalışma sarsıntısını ve tork burkulmasını emen 3 veya 4 adet esnek takoz bulunur. Kış aylarında bu parçaların davranışı tamamen değişir:
- ·Kauçuğun taşlaşması: Kauçuk malzeme sıcaklık düştükçe esnekliğini kaybeder. Üzerinde kılcal çatlaklar oluşmuş eski bir takoz, kışın sıfır dereceye yaklaşan sabah ayazında beton kadar sert bir yapıya bürünür ve titreşimi sönümleyemez.
- ·Hidrolik (yağ dolu) takoz patlaması: Özellikle dizel ve üst segment araçlarda motorun ağırlığını taşıyan ana sağ takozun içinde titreşimi emen özel bir hidrolik sıvı yer alır. Takozun kauçuk körüğü çatlayıp içindeki yağ dışarı aktığında takoz çöker; motor doğrudan metal gövdeye dayanır ve kabin içi rezonans dayanılmaz hale gelir.
Motor takozunun bittiğini gösteren 4 kritik belirti
Motor veya şanzıman kulaklarının ömrünü tamamladığını sürüş esnasında şu dört belirtiyle net biçimde anlayabilirsin:
- Rölantide direksiyon, torpido ve ayna titremesiIşıklarda dururken veya sabah ilk çalıştırmada direksiyon simidinde, koltukta ve dikiz aynasında hissedilen şiddetli sarsıntı; gaza hafif dokunup devir yükseldiğinde titreşimin kesilmesi.
- Gaza basıp çekerken gelen 'küt' vuruntusuVites değiştirirken, kalkışta veya ani gaz-fren tepkilerinde kaputun altından gövdeye vuran tok çarpma sesi. Genellikle alttaki şanzıman tork kolunun (köpek kemiği) kopmasından kaynaklanır.
- Kasislerde motorun zıplaması ve esneme sesiKasis veya çukurlardan geçerken ön takımdan bağımsız olarak kaput içindeki ağır kütlenin yerinden oynadığını ve şaseye oturduğunu hissetmek.
- Geri vitese ('R' konumuna) takınca artan uğultuOtomatik veya manuel araçlarda vitesi 'R' konumuna aldığınızda motor ters yöne burkulduğu için kabin içi uğultunun ve titreşimin iki katına çıkması.
Takoz değişiminde yan sanayi tuzağı ve terazi ayarı
Motor takozu değişiminde yapılan en büyük hata, yalnızca fiyatına bakarak içi boş veya sert kauçuktan üretilen kalitesiz yan sanayi parçaları tercih etmektir.
- ·Hidrolik sönümleme farkı: Yan sanayi sert kauçuk takozlar sıfır takılsa bile içlerinde sıvı odacığı olmadığı için özellikle dizel motorların rölanti titreşimini kesmez. Sürücüler parçayı değiştirdiği halde titreme geçmeyince arızayı boş yere enjektör veya volanda arar.
- ·Motorun teraziye alınması: Toybelen Sanayi Sitesi'ndeki mekanik servislerinde şasi numarasına uygun orijinal veya OEM kalitesinde sıvı dolu hidrolik takozlar kullanılır. Montaj sırasında motor alttan kriko ile teraziye alınır ve cıvatalar aks kasıntısı sıfırlanarak torkunda sıkılır.
Doğru ustayı nasıl seçersin?
Motor kulağı ve şanzıman takozu değişimi basit bir sök-tak işlemi gibi görünse de yanlış teşhis ve hatalı montaj konforu tamamen bozar. Usta seçerken şu üç noktaya dikkat et:
- Tüm kulakları ve alt takımı birlikte kontrol etsin.Sadece üstteki takoza bakıp geçmek yerine aracı lifte kaldırarak alt tork kolunu, şanzıman kulağını ve amortisör-aks bağlantılarını levye ile kontrol eden usta doğru teşhis koyar.
- OEM / hidrolik parça konusunda uyarsın.Aracın orijinalinde yağlı hidrolik takoz varsa, ucuz sert kauçuk parçanın titreşimi kesmeyeceğini baştan söyleyen ve doğru OEM markayı öneren servis dürüsttür.
- Motoru teraziye alarak sıksın.Takoz cıvatalarını motor kasıntıdayken doğrudan havalı tabancayla sıkmak yerine, motoru serbest konumda teraziye alıp torkunda sıkan usta kabin uğultusunu sıfırlar.
Samsun Toybelen Sanayi'de kış soğuklarında artan rölanti titreşimini, kabin uğultusunu ve alt takım sarsıntılarını baktırmak için amortisör ve süspansiyon hizmet sayfasından süspansiyon ve bağlantı kontrollerini inceleyebilir; motor kulağı ve şanzıman takozu değişimi için oto servis kategorisindeki ustalara doğrudan ulaşabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Kopuk veya patlak motor kulağıyla aracı kullanmaya devam edersem ne olur?
Motor yerinde sabit duramadığı için kalkış ve frenlemelerde aşırı yatar. Bu sallantı zamanla egzoz boğaz contasını ve esnek spiral borusunu patlatır, aks körüklerini yırtar, vites geçişlerini zorlaştırır ve radyatör hortumlarını gererek koparabilir. Küçük bir takoz masrafı ağır mekanik hasarlara dönüşür.
Motor takozları tek tek mi değişir, yoksa set halinde mi?
Motorun ana ağırlığını taşıyan sağ üst hidrolik takoz genellikle ilk arızalanan parçadır ve tek başına değiştirilebilir. Ancak kopuk takozla uzun süre gezildiyse yük diğer kulaklara bindiği için alttaki şanzıman tork kolu (köpek kemiği) ve sol şanzıman kulağı da lifte kaldırılıp levye ile kontrol edilmelidir.
Motor takozunu yeni değiştirdim ama rölanti titreşimi neden geçmedi?
En yaygın sebep, orijinalinde sıvı dolu (hidrolik) olan takoz yerine ucuz ve içi dolu sert kauçuktan üretilmiş yan sanayi takoz takılmasıdır. Sert kauçuk motorun mikro titreşimlerini ememez ve doğrudan şaseye iletir. Ayrıca takoz cıvataları motor teraziye alınmadan kasıntılı sıkıldıysa sıfır parça bile kabine uğultu verir.
Soğukta başlayan titreme motor ısınınca azalıyorsa sorun enjektör mü, takoz mu?
Sabah ilk çalıştırmada direksiyon ve torpidoyu zangırdatan titreşim, motor 15-20 dakika ısınıp kaput altı sıcaklığı arttığında belirgin şekilde yumuşuyorsa sorun büyük ihtimalle soğukta taşlaşan motor takozlarındadır. Enjektör veya ateşleme teklemesi ise motor devrinde dalgalanma ve çekiş düşüklüğüyle kendini belli eder.
Otomatik araçta 'D' veya 'R' konumuna alınca gelen vuruntu şanzımandan mı kaynaklanır?
Her zaman değil. Araç durduğu yerde vitesi 'D' veya 'R' konumuna aldığınızda şanzıman tork yükü biner ve motor bloğu hafifçe burkulur. Alt tork takozu veya şanzıman kulağı kopuksa bu burkulma esnasında metal metale çarparak 'küt' diye vuruntu yapar ve kabin uğultusunu iki katına çıkarır; şanzıman revizyonundan önce mutlaka kulaklar kontrol edilmelidir.